ديبُل انتظاميہ
سنڌي ليکڪ ديبُل انتظاميہ جا مضمون، مقالا ۽ لکڻيون ديبُل تي پڙهو (65 لکڻيون).
مضمون ۽ لکڻيون (65)
-
موهن جو دڙو
موهن جو دڙو (Mohenjo daro) سنڌ جي لاڙڪاڻي ضلعي ۾ واقع هڪ قديم آثار قديمه وارو ماڳ آهي، جيڪو سنڌو سڀيتا (Indus Valley Civilization) جو سڀ کان...
-
رني ڪوٽ
راڻي ڪوٽ (Ranikot Fort) جنهن کي "سنڌ جي ديوار" (Great Wall of Sindh) پڻ چيو ويندو آهي، دنيا جو سڀ کان وڏو قلعو مڃيو وڃي ٿو. هي ڄامشوري ضلعي ...
-
ڪينجهر ڍنڍ
ڪينجهر ڍنڍ (Keenjhar Lake)، جنهن کي ڪلري ڍنڍ به چيو ويندو آهي، پاڪستان جي ٻي وڏي مٺي پاڻيءَ جي ڍنڍ آهي. هي ٺٽي ضلعي ۾ واقع آهي ۽ ڪراچي کان ت...
-
گورک هل اسٽيشن
گورک هل اسٽيشن (Gorakh Hill Station) سنڌ جو واحد ۽ ٿڌو ترين جبل آهي، جيڪو دادو ضلعي ۾ کيرٿر جبلن جي سلسلي ۾ واقع آهي. ان جي بلندي سمنڊ جي سط...
-
مڪلي قبرستان
مڪلي قبرستان (Makli Necropolis) دنيا جي وڏن تاريخي قبرستانن مان هڪ آهي، جيڪو ٺٽي شهر جي ويجهو واقع آهي. هي تقريباً 10 چورس ڪلوميٽرن جي ايراض...
-
فيض محل
فيض محل (Faiz Mahal) خيرپور ميرس ۾ واقع هڪ انتهائي خوبصورت ۽ تاريخي محلات آهي، جيڪو سنڌ جي ٽالپر حڪمرانن جي شان ۽ شوڪت جو نشان آهي. هي محل 1...
-
شاهه جهان مسجد
شاهه جهان مسجد (Shah Jahan Mosque) ٺٽي شهر ۾ واقع آهي، جيڪا مغل بادشاهه شاهه جهان 1647ع ۾ تعمير ڪرائي هئي. جڏهن شاهه جهان شهزادو هو ۽ پنهنجي...
-
ڪوٽ ديجي قلعو — تاريخ، فنِ تعمير ۽ ورثي جو روشن باب
ڪوٽ ديجي قلعو سنڌ شهر ڪوٽ ديجي جي اوچائيءَ تي واقع هڪ مشهور تاريخي فورٽ آهي. هيءُ قلعو ٽالپور دور (ڏهه هين صديءَ جي آخر) جو مضبوط ۽ اهم فوجي...
-
شاهه عبداللطيف ڀٽائي
سنڌ جو هي عظيم پٽ 1689ع (1102 هجري) ڌاري هالن جي ويجهو "هويلي" ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو شاھ حبيب هو، جيڪو پاڻ هڪ پارسا انسان هو. لطيف س...
-
شهيد بشير خان قريشي
بشير خان قريشي (1959ع - 2012ع) سنڌ جو هڪ باهمت سياسي اڳواڻ هو، جنهن سنڌ جي حقن لاءِ ڀرپور جدوجهد ڪئي. هو جسقم (JSQM) جو چيئرمين هو. بشير خان...
-
عبدالواحد آريسر
عبدالواحد آريسر (1949ع - 2015ع) سنڌ جو ناميارو اسڪالر، ليکڪ ۽ سياستدان هو. هو جي ايم سيد جي فڪر جو وڏو پرچارڪ هو. عبدالواحد آريسر سنڌي قومپر...
-
استاد محمد صديق پرھياڙ
استاد محمد صديق پرھياڙ ولد محمد هاشم پرهياڙ 1936ع ۾ ڳوٺ گهنور پرهياڙ (موجوده تعلقي قاضي احمد، ضلعي نوابشاهه) ۾ پيدا ٿيو. استاد محمد عثمان ڀن...
-
سرمد ڏاھري
سرمد ڏاهري هڪ متحرڪ پيشور فرد ۽ پنهنجي شعبي ۾ مهارت رکندڙ نوجوان آهي، جنهن جو تعلق سنڌ جي تاريخي شهر مورو سان آهي. هو پنهنجي محنت، لگن ۽ پيش...
-
آفتاب احمد
آفتاب احمد هڪ محنتي ۽ پيشور نوجوان آهي، جنهن جو تعلق نوابشاهه جي مهران ڪالوني سان آهي. هو بينڪنگ ۽ فنانشل سروسز جي شعبي ۾ پنهنجون خدمتون سرا...
-
شيخ اياز
شيخ اياز سنڌ جي جديد فڪري تاريخ جو اهو روشن نالو آهي، جيڪو صرف هڪ شاعر نه، پر هڪ تحريڪ، هڪ فڪر ۽ هڪ شعور هو. شيخ اياز سنڌي ادب کي نئون روح، ...
-
شھزاد علي ڪلوڙ
شھزاد علي ڪلوڙ جو تعلق پنو عاقل سان آھي، جيڪو پنهنجي محنت، جاکوڙ ۽ اڻٿڪ ڪم جي ڪري سڃاتو وڃي ٿو. 2021ع ۾ ڪراچي منتقل ٿيڻ کانپوءِ هن ڪيترن ئي ...
-
لسانيات جو ارتقائي سفر: ابتدائي تاريخ کان جديد مصنوعي ذهانت ۽ وڏن لساني ماڊلن تائين
انساني ٻولين جو سائنسي ۽ تحقيقي مطالعو لسانيات سڏبو آهي. هيءُ علم نه صرف اسان کي ڪنهن ٻوليءَ جي بناوت، صرف، نحو ۽ تاريخ کان روشناس ڪرائي ٿو،...
-
ياد تون ٿو اچين، ڏينھن گُذري نٿو
ياد تون ٿو اچين، ڏينھن گُذري نٿو، پرھڻي وقت پنڇيءَ جا اُڏري نٿو، ياد تون اچين، ڏينھن گُذري نٿو، ڪو تہ آھي ھتي، چانڊوڪيءَ جي مثل، حُسن جنھن ج...
-
مگر نہ آئُون
گھٽا بہ توتي وسِي سگھي ٿِي، مگر نہ آئون، کِنوڻ بہ توسان کِلِي سگھي ٿي، مگر نہ آئون! جڏھن بہ سِجُ چنڊ ۽ ستارا گُھرن، تہ توکي ڏسي سگھن ٿا، ھوا...
-
اڄ وري ھُن کي ڏِٺو مون، ڪيترن ڏِينھن کان پوءِ
اڄ وري ھُن کي ڏِٺو مون، ڪيترن ڏِينھن کان پوءِ، ايئن لڳو ڄڻ سِڄُ نڪتو، ڪيترن مِينھن کان پوءِ! "نِينھُن ھڪڙو ئي ٿئي ٿو" سچ چيئہ سو سيڪڙو، پر ا...
-
توسان نہ ملان ھا, تہ گداگر ھُجان ھا مان
ڀل ساري ڪائنات جو محورُ ھُجان ھا مان، توسان نہ ملان ھا، تہ گداگر ھُجان ھا مان! سوچن جي مٿان سُونھن جو، سانوڻ نہ وسي ھا، ٿر جي اجاڙ ٿاڪ جو، ٿ...
-
جلون ۾ تُنھنجي ساڳي، قيامت رھي نہ آ
جلون ۾ تُنھنجي ساڳي، قيامت رھي نہ آ، ۽ مُنھنجي دل جي پُڻ اھا حالت رھي نہ آ! تُنھنجي ڪري ھُئي دُشمني، ساري جھان سان، تون وئين ڇڏي، تہ ڪنھن سا...
-
جنھن نہ مِٽِيءَ جي خوشبو کي ڄاتو ھتي
جنھن نہ مِٽِيءَ جي خوشبو کي ڄاتو ھتي، جنھن نہ سانگين جي سڱ کي سُڃاتو ھتي، تنھن سان ڪھڙو ڀلا مُنھنجو ناتو ھتي، تنھنکي چئو! مُنھنجي نگريءَ مان...
-
وڏي ھِن نِم پوڙھي ۾
وڏي ھِن نِم پوڙھي ۾، جُواني جيئن لُڏِي آھي، نِگاھُن ۾ نشا اُتِرِيا، گُناھہ ۾ دِل ٻُڏِي آھي! جڏھن ھي گانگِھرو تُنھنجو، گُلابي گِيت ٿِيندو آ، ...
-
ھي آڌي رات انڌاريءَ جا
ھي آڌي رات انڌاريءَ جا، ڄڻ تارا خواب ڪنواريءَ جا! ڪنھن مُرڪي آڏيءَ اک ڏٺو، ۽ ھلڪا لوڏا لاريءَ جا! ھوءَ آئي اُن کان پوءِ ڏِٺا، مون ھھڙا رُوپ ...
-
دِل چوي ٿي تہ ھاڻي، قيامت اچي
اُحد، تبُوڪ، خيبر، جمل تورجن, درد جاڳيو آ، پنھنجا عمل تورجن, ھر ھنئين مان ٿي رقصم بغاوت اچي, دِل چوي ٿي تہ ھاڻي، قيامت اچي! ھڪڙو انصاف جو، ا...
-
اھڙا ڀي ڪي آھن ماڻُھو
اھڙا ڀي ڪي آھن ماڻُھو، ڀُڳڙن مُٺ وڪاڻا ماڻھو، ذات کپائي، ڏات کپائي، ضمير کپائي، خمير کپائي، پنھنجي اگھ اگھاڻا ماڻھو، ڪلھ ھُن سان مليا ھا، ھُ...
-
بقاع جي جنگ: ايران جو ائٽمي پروگرام ۽ عالمي طاقتن جا خدشا
ايران دنيا جي انهن چند ملڪن مان آهي، جن جي تاريخ هزارين سال قديم آهي. قديم "فارس جي سلطنت" (Persian Empire) پنهنجي دور ۾ دنيا جي سڀ کان وڏي ...
-
تون حسين ڇوڪري،
پاڪ پاڻي جيان، تون حسين ڇوڪري، سونھن راڻي جيان، تون حسين ڇوڪري. ماهه رو، ماهه جبين، دلنشين، دلربا، تنهنجي قاتل نگاهه، قلندري هر ادا، دل ٻار...
-
ھِيءَ ھوا تنھنجي، حُسن جي ھاڪ ۾
ھِيءَ ھوا تنھنجي، حُسن جي ھاڪ ۾، پَئِي ڦِري ھر ٿام ۾ ۽ ٿاڪ ۾. تون وسِين خوشبوءَ ۾، سُرھاڻ ۾، باک ويلي، مھڪ گُھلندي ماڪ ۾. تون نہ موٽئين، مون...
-
يُورپ ۾ وڌندڙ يھوديت ۽ سامي مخالف سوچ
يورپي کنڊ هن وقت هڪ اهڙي سماجي ۽ سياسي تبديليءَ مان گذري رهيو آهي، جنهن جا اثر اتي رهندڙ مختلف گروهه محسوس ڪري رهيا آهن. گذريل ڪجهه سالن کان...
-
چڱو جو اسانکي نہ درزي مليو
چڱو جو اسانکي نہ درزي مليو نہ ڪو ماپ من جي، نہ ڪو ڪور ٿي، حياتي سندو ھرک ڦاڙي ھوا، قضا جي ڪتر ساڻ ڪوري ڇڏيو، ھوا جي ھٿن ۾ پاڻ ڀوري ڇڏيو! نہ ...
-
مُحبت مال چاريندي،
مُحبت مال چاريندي، وڃي ويٺي وڻن ھيٺان، حقيقت خواب جي ڀرسان، سُمھي پئي گيت ميڙيندي، دلين جي خُشڪ پتن تي، رکي ٿي پير خاموشي، اسان جي زندگي گُذ...
-
ڇڏڻ لاءِ ڇوڪريون ڇڏجن، مگر پوءِ ڇا تہ ٻيو کڻجي،
ڇڏڻ لاءِ ڇوڪريون ڇڏجن، مگر پوءِ ڇا تہ ٻيو کڻجي، ڪرڻ لئہ ڪم ڪيئي آھن، محبت ھيڪلي آھي، اُڌاري زندگي آھي، نقد آ پيار ھُن جو ئي، زماني ۾ زنجيرون...
-
صدين جو سچ سامھون آ
وڏا وڻ ڳوٺ تُنھنجي جا ڊگھا پاڇا مٽي چِيڪي ھوا سامھون سُٺي ساڳي سريلي سينڍ تنھنجي آ ڳليون ڄڻ ڳھر ۾ آھن اکيون ڪنھن جواڻ عورت جون ننڊاکو نم جو ...
-
ڪانڊيرو نالي ھُو ھارِي
ڪانڊيرو نالي ھُو ھارِي ڪالھ مري ويو سيءَ تپ ۾ ڪانڊيري جو ڏاندن جوڙو پر سياري ۾ چورن ڪاھيو جنھن تي ڪُتي ڪيڏو باھيو ھا پر رات بہ ڪاري آھي جنھن...
-
دلڪش بدن سمندر، انداز عورتن جا
دلڪش بدن سمندر، انداز عورتن جا چمڪن چٽا ڪنارا ديدار ۽ نظارا پاڻي مٿان جسم جو ترندو رھي ترنم چپڙن تي چاھتن جو ترسي پيل تبسم مٺڙا مڌُر تہ آھن ...
-
رقاصہ قلندر تي بيٺي نچي
رقاصہ قلندر تي بيٺي نچي چوان ڪيئن تہ مُجرو ڪري ٿي پئي نڪو نازيہ جا نمونا نوان نڪو نازيہ جا اشارہ نوان ندي آ پراڻي، اھي وھڪرا نڪو نازيہ جا ڪن...
-
ھن دل قلندريءَ ۾ ڌم ڌم ڌمال آھي!
قُونيا ۾ ڪيف وارو، روميءَ جو رقص آھي، ھن دل قلندريءَ ۾ ڌم ڌم ڌمال آھي! ھن پٽ کي وڇائي، ويڙھي سگھان ٿو آئون، ھر خيا جي خُدائي، کيڙي سگھان ٿو ...
-
جيڪڏھن ھڪ ٽِڪُنڊي جي اُڀي پاسي (a) جي ماپ 3 انچ ھُجي ۽ تري واري پاسي (b) جي ماپ 4 انچ ھُجي تہ ان جي ترڇي پاسي (c) جي ماپ ڪيتري ٿيندي؟
جواب: جيڪڏھن ھڪ ٽِڪُنڊي جي اُڀي پاسي (a) جي ماپ 3 انچ ھُجي ۽ تري واري پاسي (b) جي ماپ 4 انچ ھُجي تہ ان جي ترڇي پاسي (c) جي ماپ ٿيندي: ڏنل قي...
-
ڏسي ساوڻ جا ھي ميلا جَوانِي ياد آئي آ
ڏسي ساوڻ جا ھي ميلا، جَوانِي ياد، آئي آ جواني جا ڏسي ٽولا، جَوانِي ياد آئي آ سِرامَڻِ ٽِيجَ آئِي آ، سَکِي مَيڪي بَه آئِي آ، ڏٺا ھن باغ ۾ جُھ...
-
ھوا جهوٽي جڏھن تنھنجي، مٺي چنري اڏائي آ،
ھوا جهوٽي جڏھن تنھنجي، مٺي چنري اڏائي آ، نظارا سڀ وساري مون، نظر تو تي ٽڪائي آ. جڏھن مدھوش ٿي تون مٺي، آرس ڀڃيندي آ، زمين جو مان بشر آھيان،...
-
عدم وجود (ٻُڙي) ۽ وجود جو مذھبي ۽ سائنسي تقابلي جائزو
اسان جنھن مادي دنيا سان تعلق رکون ٿا، ان مادي دنيا ۾ جيڪا شيءِ اسان کي نظر اچي ٿي، اھا ئي شي اسان جي توجہ جو مرڪز رھي ٿي، ۽ جنھن شيءِ کي اسا...
-
مِٽي ماٿي لاھيان مان
سنڌُو ديش جي ڌرتي توتي، پنھنجو سِيس نِمايان مِٽي ماٿي لاھيان مان ڪِينجھر کان ڪارُونجھر تائين، توکي چشمن چاھيان مِٽي ماٿي لاھيان مان جِيءُ جِ...
-
هڪڙو مندر ۽ واڻئي جو هَٽُ هيو
هڪڙو مندر ۽ واڻئي جو هَٽُ هيو، ڳوٺ اڳيان ٻيو خالي خالي پَٽُ هيو، نانا جنھن پل ٻانگ فجر جي ڏيندو هو، ڏينھن ڌنارن تي ٿي ويندو جَهٽُ هيو، منظر ...
-
سَوَن ميڪدن کي کُٽائي گهمون ٿا
سَوَن ميڪدن کي کُٽائي گهمون ٿا، اسين هوشَ پنھنجا وِڃائي گهمون ٿا، اسان جي نظر کان نہ اوجهل رهيو ڪجهہ، ڀٽائي اکين ۾ سمائي گهمون ٿا، لُٽايوسِي...
-
اسان رول ماڻھو رُلياسين تہ ڇاھي
اسان رول ماڻھو رُلياسين تہ ڇاھي نہ منزل جي رستا، ڀُلياسين تہ ڇاھي اسان رول ماڻھو رُلياسين تہ ڇاھي اسان جيڪڏھن دل ۾ مندر ھُجئون ھا حسينائون ڀ...
-
ڌرتي جي عِشق مون ۾، آ انقلاب پوکيو
ڌرتي جي عِشق مون ۾، آ انقلاب پوکيو خوشبو وطن جي تشريح، ٿيندي گلاب پوکيو ھُن جي اکين کي ٿورو، پنھنجي نظر ۾ رکجو جيڪر انگُور وليُون، جيڪر شراب...
-
اسان ڪلھ رات سوچيو پئي
اسان ڪلهه رات سوچيو پئي‘ پکين لئه پيچرا گهڙجن‘ فلڪ تان تارڙا چونڊي‘ سمنڊ جي پيٽ تي مڙهجن‘ اُڌاري شفق کان ٿوري‘ وٺي سندُور جي چُٽڪي‘ ندين کي ...
-
شاعر سيد مرتضيٰ ڏاڏهي
مشهور عوامي شاعر سيد مرتضيٰ ڏاڏاهي ولد سيد امام الله شاهه، 26 نومبر 1939ع تي ديهه ڏاڏاهه، تعلقي ٽنڊي باگي، ضلعي بدين (تڏهن حيدرآباد ضلعو) ۾ ...
-
زندگي ساڻ دل يار سهمت هئي
زندگي ساڻ دل يار سهمت هئي، جڏهن مون کي ملي تنهنجي محبت هئي. نه هئي ڄاڻ مون کي بهارن جي مَنَ! ساٿ تنهنجي ۾ پن ڇڻ به نعمت هئي. لوڪ آ ڏوهه مون ...
-
هوا يار مستي ڪري ٿي ڪرڻ ڏي
هوا يار مستي ڪري ٿي ڪرڻ ڏي، زُلفِ يار تنهنجا کليل تون رهڻ ڏي. چمن کي نئين واس جي آ ضرورت، نئون واس مهڪي صبا ۾ ڳلڻ ڏي. هي رستا، گهٽيون، هي سا...
-
اوھان جي نظر جي عنايت وڃي ٿي
اوھان جي نظر جي عنايت وڃي ٿي، حياتي، سڄي خوبصورت وڃي ٿي. نظر کان نظر، جي ھجي گفتگو بس، عمر ڀر اھائي روايت وڃي ٿي. نوان سلسلا ڳولھيون، چاھت...
-
لھر تي ڪُونج جو پر، ندي ۽ پکي
لھر تي ڪُونج جو پر، ندي ۽ پکي ڀر ۾ ملاح جو گھر، ندي ۽ پکي آس ڪھڙي ۾ ٿا آسمان کي ڏسن ھڪ مھاڻِي، سندس ور، ندِي ۽ پکي بُک جي فلسفي تي ٿا ڪن گُف...
-
سُھڻا پنھنجي اکين کي جھل
سُھڻا پنھنجي اکين کي جھل ھڪ ڪاريون، ٻيو تن ۾ ڪجل مون تي ايڏو تہ ڪن ٿيون عمل سھڻا پنھنجي اکين کي جھل مان تہ راھ ورتو پيو رستو وڃان ڪھڙو ڏوھ ڪ...
-
حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائي: سنڌ جو عظيم صوفي شاعر
حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائي رحمة الله عليه سنڌ جو اهو عظيم صوفي شاعر ۽ مفڪر آهي، جنهن کي ”سنڌ جو تاج“ ۽ ”لطيفِ ثاني“ چيو ويندو آهي. سندس شاعري ...
-
شيخ اياز جي شاعري: هڪ نظم
سڪي ڏور ٿي وئي، سانوڻ جي رت، پکي پيار جا، اڏري ويا پرڏيهه. ڪنهن کي ڪهڙي ڪل، ته ڪيئن گذري رات، تارن جي ٽمڪڻ ۾، يادن جي برسات....
-
سنڌي لوڪ ادب: هڪ مختصر جائزو
سنڌي لوڪ ادب سنڌ جي تهذيب، ثقافت، تاريخ ۽ اجتماعي شعور جو زنده ترجمان آهي. اهو ادب ڪتابن ۾ لکيل علم کان اڳ موجود هو ۽ نسل در نسل زباني روايت...
-
جديد سنڌي شاعريءَ ۾ مزاحمت
سنڌ جي تاريخ رڳو تهذيبن، دريائن ۽ تهوارن جي ڪهاڻي نه آهي، پر اها جدوجهد، مزاحمت ۽ آزاديءَ جي مسلسل تحريڪ پڻ آهي. سنڌي شاعري هميشه سماج جي سچ...
-
او موذن ٿورو آھستي
او موذن ٿورو آھستي ھن مسجد جي ڀرپاسي ۾ ڪنھن پورھيت جا ڪي پيٽ بُکيا مس ھاڻي آھن ٻار سُتا ڏس متان ڪو جاڳي پئي ۽ پنھنجي ٺريل چُلھي ڏسي ڪنھن جيج...
-
الئہ ڇو اوھان جون اکيون ياد آيون
جڏھن ڪنھن بہ بادل ولھاريون وسايون الئہ ڇو اوھان جو اکيون ياد آيون جڏھن چنڊ چوڏس ڪيون چلولايون الئہ ڇو اوھان جو اکيون ياد آيون جڏھن ڪنھن بہ ڪ...
-
جلاوطن جلاوطن، مان ڪيئن رھان جلاوطن
ڀٽڪي پنھنجو دڳ ويو، جيئن ڪو پکيئڙو منجھ گگن نہ ڪوئي جنھن جو واھيرو، نہ آشيانو ۽ چمن مان بہ پنھنجي ديس ۾ آھيان اڪيلو اوپرو جلاوطن جلاوطن، مان...
-
اسان روئي روئي کلايو ٿي جن کي
اسان روئي روئي کلايو ٿي جن کي اڪيلا جي ٿيندا تہ روئندا تہ ھوندا اسان جن کي چاھيو، اسان جن کي پُوڄيو ڏيئن سان سڄي رات جلندا تہ ھوندا اسان روئ...
-
وٺي ھر ھر جنم وربو
وٺي ھر ھر جنم وربو، مٺا مھراڻ ۾ ملبو ختم اونداھ ٿي ويندي، چٽي چانڊاڻ ۾ ملبو پنھنجي جا جنگ آ جاري، سا ٿيندي نيٺ سوڀاري مري ويندا سڀئي ماري، س...
-
تو اچڻ جي نہ ڪئي، مُند آئي وئي
تو اچڻ جي نہ ڪئي، مُند آئي وئي آس موٽي وئي، ھير ڪانہ گھُلي من پنھنجو سڙيو، جيءُ پنھنجو جُھريو اسان توکي سڏيو، اسان توکي سڏيو ڪوئي سج نہ بڻي،...