شاهه عبداللطيف ڀٽائي

سنڌ جو هي عظيم پٽ 1689ع (1102 هجري) ڌاري هالن جي ويجهو "هويلي" ۾ پيدا ٿيو. سندس والد جو نالو شاھ حبيب هو، جيڪو پاڻ هڪ پارسا انسان هو. لطيف سائين جي تربيت هڪ اهڙي ماحول ۾ ٿي، جتي تصوف ۽ علم جي هٻڪار هئي. چيو وڃي ٿو ته هن کي ڪنهن به روايتي مدرسي مان اعليٰ تعليم حاصل ڪرڻ جي ضرورت نه پئي، ڇاڪاڻ ته قدرت کيس "عشق" جي مدرسي مان پڙهايو هو.
دنيا جي هر تهذيب وٽ هڪ اهڙو آواز هوندو آهي، جيڪو صدين تائين ان جي سڃاڻپ بڻجي ويندو آهي. سنڌ جي قديم ۽ عظيم تهذيب لاءِ اهو آواز حضرت شاھ عبداللطيف ڀٽائي رحه آهي. شاھ لطيف رڳو هڪ شاعر نه، پر سنڌ جو هڪ اهڙو روحاني معالج هو، جنهن سنڌ جي مٽيءَ مان اهڙا بيت تخليق ڪيا، جيڪي اڄ به انسان کي حق، سچ ۽ محبت جو رستو ڏيکارين ٿا.
شاھ لطيف جي شاعريءَ ۾ جيڪا وسعت ملي ٿي، ان جو وڏو سبب سندس سنڌ جو سير و سفر آهي. هن جوڳين ۽ سامين سان گڏ پيدل سفر ڪيو، جنهن دوران هن سنڌ جي هر واهڻ، وستيءَ، جبلن ۽ دريائن جو مشاهدو ڪيو. هن عام ماڻهن، هارين، مهاڻن ۽ ڪورين جي زندگيءَ کي ويجهڙائيءَ کان ڏٺو، جنهن ڪري سندس شاعريءَ ۾ عام ماڻهوءَ جو درد نمايان نظر اچي ٿو.
شاھ لطيف جي شاعريءَ جو مجموعو "شاھ جو رسالو" جي نالي سان مشهور آهي، جيڪو صرف شاعري جو ڪتاب نه پر سنڌي سماج جو هڪ مڪمل ضابطه اخلاق آهي.
سرن جي ترتيب: رسالي ۾ مختلف 'سر' آهن، جن مان اڪثر سنڌ جي لوڪ داستانن (سسئي، مارئي، نوري، سورٺ وغيره) تي ٻڌل آهن.
عورت جو ڪردار: شاھ صاحب پنهنجي شاعريءَ ۾ عورت کي همت، وفاداري ۽ جدوجهد جي علامت بڻائي پيش ڪيو آهي. سندس "ست سورميون" سنڌ جي اخلاقي قدرن جون محافظ آهن.
شاھ لطيف جي شاعري مذهب، رنگ ۽ نسل جي فرق کان مٿانهين آهي. هن جي دعا هئي ته سڄي دنيا ۾ امن ۽ خوشحالي هجي.
هن بيت مان ظاهر ٿئي ٿو ته لطيف سائين پهرين سنڌ لاءِ دعا گهري ٿو ۽ پوءِ پوري عالم جي آباديءَ لاءِ دعاگو آهي. هو عالمي ڀائيچاري جو سڀ کان وڏو داعي هو.
پنهنجي زندگيءَ جا آخري ڏينهن هن "ڀٽ" تي گذاريا، جيڪا اڄ "ڀٽ شاھ" جي نالي سان مشهور آهي. اتي هن پنهنجي راڳين سان گڏجي هڪ نئين قسم جي موسيقي "لطيفي راڳ" کي جنم ڏنو، جيڪو اڄ به سندس درگاهه تي گونجندو رهي ٿو.
سنڌ جو هي روحاني اڳواڻ 14 صفر 1165 هجري (1752ع) تي وفات ڪري ويو. سندس عرس مبارڪ هر سال ڀٽ شاھ تي ملهايو ويندو آهي، جتي لکين عقيدتمند گڏ ٿي کيس ڀيٽا پيش ڪندا آهن.
شاھ عبداللطيف ڀٽائيءَ جي شاعري اڄ به سنڌي ماڻهن لاءِ هڪ مشعلِ راهه آهي. هن اسان کي سيکاريو ته مشڪلاتن جي اڳيان هار مڃڻ بدران جدوجهد ڪجي. هن جو فڪر اسان جي ٻوليءَ جو ضامن ۽ اسان جي بقا جو راز آهي.